غياث الدين بن همام الدين الحسيني ( خواند امير )
115
تاريخ حبيب السير في أخبار افراد البشر ( فارسي )
عنان به طرف بغداد تافته در ذى قعده سنهء ثمانين و ستمائه بدار السلام رسيد و روزى چند آنجا توقف كرده متوجه همدان گرديد و در روز چهار شنبه ششم ذى الحجه در آن بلده نزول فرمود و به ترتيب مجلس عيش و طرب اشارت نمود و بسبب دوام شراب مدام عارضهء قوى بر مزاجش طارى گشت و ضعف و قوت پذيرفته روز بيستم ماه مذكور فى الجمله خفتى احساس فرمود و بر صندلى نشسته ناگاه غرابى در برابر او آمده بانك كردن گرفت و ملازمان آن را پرانيده در آن حين پادشاهرا غشى عارض شد و همان زمان مرغ روحش قفس قالب تهى ساخت شاهزادگان و خواتين و نوئينان برسم و آئين مغول چند روز عزا داشتند آنگاه قريلتاى كرده نقش اطاعت تكودار بن هلاكو بر لوح ضمير نگاشتند و از اباقا خان دو پسر ماند ارغون ازقتمش خاتون و كيخاتو از توقدان خاتون و اين هردو پسر بمرتبهء سلطنت رسيدند . ذكر بعضى از اكابر زمان اباقا خان از جملهء اجلهء مشايخ عظام و اعاظم عرفا لازم الاحترام مولانا جلال الدين محمد البلخى الرومى با آباقا خان معاصر بود و در ايام دولت او از عالم انتقال نمود در نفحات مسطور است كه پدر مولانا جلال الدين شيخ بهاء الدين محمد بن حسين بن احمد الخطيبى البكرى است و ما در شيخ بهاء الدين محمد كه ملقب بود بولد دخترزادهء سلطان محمد خوارزمشاه است و سلطان محمد بنابر خوابى كه ديده بود دختر خود را با حسين بن احمد نكاح بسته بود و مولانا بهاء الدين ولد در علوم ظاهرى و باطنى درجهء بلند و مرتبهء ارجمند داشت و پيوسته همت عالى نهمت بر اداء وظايف طاعات و عبادات ميگماشت و تولد مولانا جلال الدين محمد در ششم ماه ربيع الاول سنهء اربع و ستمائه اتفاق افتاد و آن جناب در صفر سن بود كه مولانا بهاء الدين ولد عزيمت گذاردن حج اسلام كرد و چون از مكهء مباركه بازگشت بروم رفته متوطن شد و در بلدهء لارنده مولانا جلال الدين محمد را كه سن شريفش بهجده رسيده بود كدخدا ساخت و در سنهء ثلث و عشرين و ستمائه آن جناب را پسرى متولد شده آن مولود عاقبت محمود را سلطان ولد نام نهادند مولانا بهاء الدين محمد با اولاد عظام از لارنده بقونيه رفته در آن شهر وفات يافت و همان روز اين معنى در ترمذ بر سيد برهان الدين محقق كه مريدش بود ظاهر گشته بقونيه شتافت و مولانا جلال الدين محمد را در ظل تربيت خويش جاى داد و جناب مولوى مدت نه سال در خدمت سيد بسر برده و ترقى تمام كرده و در خامس جمادى آلاخرى سنهء اثنى و سبعين و ستمائه روى برياض جنان آورد و شيخ صدر الدين محمد قونيوى بر وى نماز كرد و از مولانا جلال الدين رومى غير از سلطان ولد ولدى نماند و او نيز از سيد برهان الدين محقق و شيخ شمس الدين تبريزى تربيت يافت و در عاشر ماه رجب سنهء اثنى عشر و سبعمايهء بجنات عدن